یادآوری سلامت برای کارگرانی که در محیط‌های با دمای بالا کار می‌کنند - دمای گویچه مرطوب (WBGT) یک شاخص اندازه‌گیری جامع برای ارزیابی بار گرمایی روی بدن انسان است.

در هواشناسی، روزی با حداکثر دمای ≥ ۳۵ درجه سانتیگراد عموماً به عنوان روز با دمای بالا شناخته می‌شود. در حوزه بهداشت حرفه‌ای، کار با دمای بالا به کاری اطلاق می‌شود که میانگین شاخص دمای تر گویسان (WBGT) در محل کار در طول فرآیندهای تولید و کار ≥ ۲۵ درجه سانتیگراد باشد. دمای تر گویسان (WBGT) یک شاخص اندازه‌گیری جامع برای ارزیابی بار گرمایی بر بدن انسان است که اثرات دمای بالای هوا، تابش حرارتی و رطوبت هوا بر بدن انسان را با واحد سانتیگراد (℃) ادغام می‌کند.
انواع کار در دمای بالا
کار در گرمای خشک: با دمای بالای هوا، تابش حرارتی قوی و رطوبت نسبی پایین مشخص می‌شود، مانند کار در کوره‌ها، تنورها و فرآوری فلزات داغ.
کار در محیط‌های مرطوب و گرم: با دمای بالای هوا و رطوبت بالا، اما تابش حرارتی کم مشخص می‌شود، مانند کار در کارخانه‌های نساجی، کارخانه‌های چاپ و رنگرزی و معادن زیرزمینی.
کار در فضای باز در تابستان: کارهایی که در شرایط آب و هوایی طبیعی با دمای بالا انجام می‌شوند، مانند ساخت و ساز، خدمات پیک، تحویل غذا و بهداشت محیط.
چگونه از گرمازدگی در حین کار در دمای بالا جلوگیری کنیم
به پیش‌بینی‌های هواشناسی توجه ویژه داشته باشید
برای کارهایی که برنامه‌های کاری قابل تنظیم دارند، ساعات کاری را به طور مناسب تنظیم کنید تا تا حد امکان از کار یا انجام فعالیت‌های خارج از منزل در دوره‌های اوج دمای بالا خودداری کنید. برای گروه‌هایی مانند پیک‌های تحویل غذا که تنظیم ساعات کاری خود را دشوار می‌دانند، هنگام بیرون رفتن اقدامات محافظتی شخصی را انجام دهید - مانند پوشیدن لباس‌های محافظ در برابر آفتاب و کلاه‌های آفتابی برای جلوگیری از تابش مستقیم نور خورشید بر روی پوست. علاوه بر این، داروهای پیشگیری از گرمازدگی مانند هوژیانگ ژنگچی شویی (یک داروی سنتی چینی برای تسکین ناراحتی‌های ناشی از گرمای تابستان) را برای استفاده اضطراری همراه داشته باشید.
آب و الکترولیت‌ها را به موقع جبران کنید
آب نمک رقیق و نوشیدنی‌های خنک حاوی الکترولیت بیشتری بنوشید و مصرف نوشیدنی‌های شیرین یا گازدار را کاهش دهید.
به رژیم غذایی و برنامه روزانه توجه کنید
معمولاً روی یک رژیم غذایی سبک و زود هضم تمرکز کنید و سبزیجات و میوه‌های تازه بیشتری با محتوای آب بالا مصرف کنید. در عین حال، سعی کنید هر روز خواب کافی داشته باشید و از بیدار ماندن طولانی مدت خودداری کنید - این به بدن کمک می‌کند تا استراحت کند و از خطرات سلامتی مانند گرمازدگی جلوگیری می‌کند. پس از یک دوره کار مداوم، بر اساس وضعیت جسمی خود استراحت مناسبی داشته باشید تا خستگی را تسکین دهید. این کار نه تنها راندمان کار را بهبود می‌بخشد، بلکه به تضمین تولید ایمن نیز کمک می‌کند.
وضعیت سلامت خود را رصد کنید
کارگرانی که بیماری‌هایی مانند بیماری‌های قلبی عروقی، ریوی یا مغزی، سل، بیماری‌های سیستم عصبی مرکزی و همچنین افرادی که برای کار در دمای بالا مناسب نیستند، باید از انجام کار در فضای باز با دمای بالا خودداری کنند تا از بروز حوادث جلوگیری شود.
چگونه گرمازدگی را تشخیص دهیم؟
گرمازدگی معمولاً به تدریج از خفیف تا شدید پیشرفت می‌کند. هنگام کار یا انجام فعالیت در محیطی با دمای بالا، اگر دچار سرگیجه، سردرد، خستگی، تشنگی یا برافروختگی صورت شدید، باید هوشیار باشید - این موارد ممکن است علائم هشدار دهنده گرمازدگی باشند.
اگر دچار اسپاسم‌های عضلانی کوتاه و متناوب (که معمولاً به عنوان "گرفتگی عضلات" شناخته می‌شوند) می‌شوید، ممکن است گرفتگی عضلات ناشی از گرما باشد که در اثر از دست دادن سدیم ایجاد می‌شود. گرفتگی عضلات ناشی از گرما معمولاً در افرادی رخ می‌دهد که در محیط‌های با دمای بالا تازه کار هستند، فعالیت بدنی بیش از حد انجام می‌دهند، به شدت عرق می‌کنند و فقط آب از دست رفته بدن خود را جبران می‌کنند (بدون جایگزینی الکترولیت‌ها).
اگر علائمی مانند تعریق شدید، پوست سرد و مرطوب، رنگ‌پریدگی یا ضربان قلب به‌طور قابل‌توجهی تند دارید، ممکن است دچار گرمازدگی ناشی از از دست دادن بیش از حد مایعات و سدیم بدن شده باشید.
اگر خستگی گرمایی به سرعت درمان نشود، ممکن است به گرمازدگی (سکته گرمایی)، شدیدترین شکل بیماری مرتبط با گرما، تبدیل شود. علائم معمول گرمازدگی شامل تب بالای ناگهانی، خشکی و داغی پوست و درجات مختلفی از اختلال هوشیاری است؛ در موارد شدید، حتی ممکن است باعث اختلال عملکرد چند عضو بدن شود.
کمک‌های اولیه برای گرمازدگی
اگر هنگام کار یا انجام فعالیت‌های خارج از منزل در هوای گرم، علائم هشدار دهنده گرمازدگی (مانند سردرد یا سرگیجه) را تجربه کردید، در اسرع وقت به مکانی خنک بروید تا استراحت کنید و آب از دست رفته خود را جبران کنید. اگر علائم شدید هستند و نمی‌توانید به طور مستقل حرکت کنید، فوراً از دیگران کمک بگیرید.
در صورت اسپاسم عضلانی، علاوه بر اقدامات فوق، به طور مناسب نوشیدنی‌های حاوی نمک یا الکترولیت (مثلاً نوشیدنی‌های حاوی سدیم، پتاسیم یا منیزیم) را جایگزین کنید. اگر ناراحتی ادامه یافت یا بدتر شد، فوراً به پزشک مراجعه کنید. اگر علائمی مانند سوزش پوست، گیجی، لکنت زبان یا حتی کما رخ داد، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
کار طولانی مدت در یک محیط با گرمای شدید می‌تواند به سلامت کارگران آسیب برساند، بهره‌وری را کاهش دهد و حتی باعث حوادث کاری شود. بنابراین، استانداردهای ملی و بین‌المللی بهداشت شغلی، مقررات روشنی در مورد ارزیابی محیط‌های با دمای بالا دارند که در آن شاخص WBGT به عنوان شاخص ارزیابی عمل می‌کند.
محیط‌های کاری معمول با دمای بالا
محیط‌های با دمای بالا و تابش حرارتی قوی: کارگاه‌های کک‌سازی، ذوب آهن و فولادسازی در صنعت متالورژی؛ کارگاه‌های ریخته‌گری در صنعت تولید ماشین‌آلات؛ کارگاه‌های کوره و تنور در صنایع سرامیک، شیشه و مصالح ساختمانی.
محیط‌های با دمای بالا و رطوبت بالا: کارخانه‌های نساجی و چاپ و رنگرزی، معادن زغال سنگ عمیق.
کار در فضای باز در تابستان: کارگاه‌های ساختمانی، مسابقات ورزشی در مقیاس بزرگ و غیره
دیدگاه‌های سازمان بهداشت جهانی (WHO)
هنگام کار در محیط گرم، خطر بیماری‌های ناشی از گرما (از جمله خستگی گرمایی، سکته گرمایی و سنکوپ گرمایی) زمانی افزایش می‌یابد که دمای داخلی بدن کارگر از ۳۸ درجه سانتیگراد فراتر رود.
مقدار WBGT چیست؟
شاخص WBGT (دمای گویچه مرطوب) که با نام دمای گویچه مرطوب نیز شناخته می‌شود، یک پارامتر اساسی برای ارزیابی جامع بار حرارتی وارد بر بدن انسان در محیط کار با واحد ℃ است. شاخص WBGT از سه مؤلفه دمایی تشکیل شده است: دمای گویچه مرطوب طبیعی (Tnw)، دمای گویچه (Tg) و دمای گویچه خشک هوا (Ta) (که علاوه بر این در شرایط هوای آزاد نیز اندازه‌گیری می‌شود). این شاخص به طور جامع چهار عامل را در نظر می‌گیرد: دمای هوا، سرعت باد، رطوبت هوا و تابش حرارتی.
این روش را می‌توان به راحتی در محیط‌های صنعتی برای ارزیابی شدت گرمای محیط به کار برد. این روش برای ارزیابی شدت گرمایی که بدن انسان در طول چرخه کاری تحمل می‌کند، استفاده می‌شود، اما برای ارزیابی شدت گرما در دوره‌های کوتاه یا نزدیک به منطقه آسایش حرارتی مناسب نیست.
فرمول محاسبه شاخص WBGT
داخل یا خارج از منزل بدون تابش خورشید: WBGT = 0.7 Tnw + 0.3 Tg
فضای باز با تابش خورشیدی: WBGT = 0.7 Tnw + 0.2 Tg + 0.1 Ta
JT2011 و JT2013 دستگاه‌های تست شاخص گرما با دقت بالا هستند که به طور مستقل توسط "Jiantong Technology" توسعه یافته‌اند. آنها می‌توانند همزمان دمای هوا، دمای حباب مرطوب و دمای تابشی را اندازه‌گیری کنند. این تسترها از حسگرهای دمای دیجیتال پیشرفته به عنوان پایانه‌های جمع‌آوری دما استفاده می‌کنند و به دماسنج‌های کروی تابشی استاندارد 50 میلی‌متری و 150 میلی‌متری که به طور مستقل توسط شرکت توسعه یافته‌اند، مجهز شده‌اند. این دستگاه‌ها با استانداردهای ISO و استانداردهای ملی مربوطه مطابقت دارند و می‌توانند توسط موسسه ملی مترولوژی تأیید شوند.